Αυτό το άρθρο αποτελεί μέρος της νέας μας σειράς, «Φωνές της Λέρου», όπου αναδεικνύουμε άτομα είτε από το νησί είτε που έχουν επιλέξει τη Λέρο ως ξεχωριστό σπίτι τους. Κάθε άτομο ξεχωρίζει μέσα από τη μοναδική του ιστορία, τα πάθη του και τους ουσιαστικούς τρόπους με τους οποίους εμπλουτίζει την κοινότητα.
Αυτή τη φορά συναντάμε τον Νίκο Φωκά, έναν άνθρωπο με πολλά ταλέντα, με ενδιαφέροντα που εκτείνονται στην τέχνη, την αρχιτεκτονική, την ιστορία και την ιστιοπλοΐα, τα οποία διοχετεύει σε ουσιαστική εθελοντική δράση και προσφορά στην κοινότητα. Πολλά χρόνια κάτοικος της Λέρου και αγαπητό, ενεργό μέλος της πολιτιστικής ζωής του νησιού, ο Νίκος γεννήθηκε στην Αθήνα το 1966 και έχει ρίζες από τη Λέρο και την Κεφαλονιά. Εγκαταστάθηκε μόνιμα στο νησί το 2018 και έκτοτε προσφέρει τον χρόνο και τις δεξιότητές του σε ένα ευρύ φάσμα πολιτιστικών, εκπαιδευτικών και κοινωνικών πρωτοβουλιών. Στη συνέντευξη αυτή μοιράζεται την προσωπική του διαδρομή, τη βαθιά του αγάπη για τη Λέρο και τις ελπίδες του για το μέλλον της.
Θα μπορούσατε να μας πείτε λίγα λόγια για τον εαυτό σας, το υπόβαθρό σας, πού γεννηθήκατε και μεγαλώσατε, τις σπουδές, την εργασία, τα ενδιαφέροντα και την οικογένειά σας;
Γεννήθηκα στην Αθήνα το 1966 με καταγωγή από Λέρο και Κεφαλλονιά. Η μητέρα μου Μαρία είναι φωτογράφος και ταξιδευτής με πλούσιο εκδοτικό έργο ταξιδιωτικών-ιστορικών λευκωμάτων και ο πατέρας μου Μάκης νομικός-οικονομολόγος με μακρά θητεία στον τουρισμό. Οι γονείς μου χώρισαν φιλικά όταν ήμουν 8 χρονών και ξαναπαντρεύτηκαν υπέροχους ανθρώπους προσφέροντας μου δύο επιπλέον γονείς! Μεγάλωσα στο κέντρο της Αθήνας σε ένα σπίτι “χωρίς τοίχους” με ανοιχτές πόρτες, παράθυρα με θέα, βιβλιοθήκες και έργα τέχνης. Τελείωσα με το ζόρι το Σχολείο (σχολή Μωραϊτη και λύκειο Ψυχικού ) και σπούδασα διοίκηση επιχειρήσεων στο Αμερικάνικο Κολλέγιο της Ελλάδας. Μετά την θητεία μου στο ναυτικό, ξεκίνησα να εργάζομαι στον ιδιωτικό τομέα σε διάφορες εμπορικές επιχειρήσεις (τέχνη, υφάσματα-είδη σπιτιού, σιδηρικά-είδη κιγκαλερίας) και τα τελευταία 18 χρόνια του εργασιακού μου βίου άσκησα το επάγγελμα του εκτιμητή και μεσίτη ακινήτων. Η Θεσσαλονικιά γυναίκα μου Ιωάννα Ασμενιάδου ήρθε πρώτη φορά στην Λέρο το 1995 ως σύντροφος μου, την λάτρεψε και παντρευτήκαμε το 1998 στον Άγιο Ισίδωρο. Το 2014 ξεκινήσαμε να μοιράζουμε τον χρόνο μεταξύ Λέρου και Αθήνας και το 2018 μετακομίσαμε στην Λέρο όπου ασχολούμε εθελοντικά με:
- το προσφυγικό (2018-2023 συντονιστής της Μ.Κ.Ο Echo100+ στο νησί),
- την Θεατρική ομάδα Λέρου, ως ηθοποιός, μέλος Δ.Σ. και γενικών καθηκόντων
- την Ιστιοπλοοΐα με τον Ναυτικό Όμιλο Λέρου (μέλος Δ.Σ.),
- πολιτιστικές δράσεις (διαλέξεις, παρουσιάσεις-εκδόσεις βιβλίων, εκθέσεις τέχνης) σε συνεργασία με τοπικούς φορείς και συλλόγους με την ιδιότητα μου ως Εκπροσώπου του Φιλολογικού Συλλόγου “Παρνασσός”,
- ξεναγήσεις και εκπαιδευτικά παιχνίδια στην “Καζέρμα των βοτάνων” του ΚΟΙΣΠΕ,
- την ιστορία της Λέρου και ανάδειξη αυτής με την Εταιρεία Μελέτης της Ιστορίας της Λέρου (πρόεδρος Δ.Σ.).
Τα ενδιαφέροντα μου περιλαμβάνουν την τέχνη (κάθε είδους εικαστική και παραστατική), τη γαστρονομία-μαγειρική και τα μαστορέματα.
Πότε γνωρίσατε για πρώτη φορά τη Λέρο και ποια είναι η πρώτη σας ανάμνηση από το νησί;
Την Λέρο την γνώρισα από την αγαπημένη μου Αιγυπτιώτισσα γιαγιά Αλεξάνδρα Γερακίτη-Αγγέλου. Πρώτη φορά γνώρισα το νησί όταν ήρθα παιδί για διακοπές (το 71 αν θυμάμαι καλά) και οι πρώτες ανάμνήσεις μου είναι η αποβίβαση από το καράβι στο λιμάνι του Λακκίου με λάντζες και ο (θείος) Γιακουμής Δημητριάδης με τον γαλάζιο σκαραβαίο που μας πήγαινε για μπάνιο στις παραλίες.
Τι αγαπάτε περισσότερο στη ζωή εδώ και ποια στοιχεία βρίσκετε πιο δύσκολα ή απαιτητικά;
Απολαμβάνω την ποιότητα ζωής που προσφέρει το νησί με μιά ενεργή και ανοικτή κοινωνία, τις πολλές εναλλαγές τοπίου-αρχιτεκτονικής σε μικρές αποστάσεις και τον αρκετά πλούσιο πολιτισμό. Η πρόσβαση στο νησί (απαιτεί προγραμματισμό και ευελιξία), η επικίνδυνη έλλειψη οδικής παιδείας και η ποιότητα του νερού είναι κατά την γνώμη μου τα πιό ενοχλητικά-απαιτητικά στοιχεία της ζωής στην Λέρο.
Υπάρχουν άνθρωποι ή ιδιαίτερες εμπειρίες που έχουν διαμορφώσει τη σχέση σας με τη Λέρο όλα αυτά τα χρόνια;
Ο σημαντικότερος άνθρωπος που διαμόρφωσε την σχέση μου με την Λέρο είναι η γιαγιά μου η Αλεξάνδρα που μου μετέδωσε την αγάπη και την εκτίμηση για τον τόπο και τους ανθρώπους του. Επίσης ο αδελφός της Θεολόγος (Λόλος) Αγγέλου με τον ιδιαίτερο τρόπο του να βλέπει και να σχολιάζει τα τεκταινόμενα με τον πολυμήχανο φίλο του Γιώργο Βαλσαμή. Παιδί ακόμα απολάμβανα τα τραπεζώματα παρέα τους, στον ξενώνα του Λόλου στο Λακκί. Εμπειρίες, ήταν κυρίως οι μεγάλες παιδικές-νεανικές παρέες με εμάς του πρωτευουσιάνους, τους φίλους στο νησί και ξένους, που κάποιοι έχουν παραμείνει ακόμα τακτικοί στο νησί. Μετακομίζοντας στην Λέρο σταδιακά από το 2014 η ιδιαίτερη εμπειρία που διαμόρφωσε καθοριστικά την σχέση μου με την Λέρο ήταν η Ιωάννα με την έρευνα της για την νεότερη ιστορία του νησιού και η δημιουργία της ταινίας της “Πορτολάγκο, Φαντάσματα στο Αιγαίο”.
Υπάρχει κάποιο θέμα ή σκοπός που σας αγγίζει ιδιαίτερα, κάτι στο οποίο έχετε αφιερωθεί να προωθείτε ή να επηρεάζετε θετικά;
Η πλούσια ιστορία μας! Η μετάδοση αυτής (κυρίως στα παιδιά) και η χρησιμοποίηση της για την εστιασμένη και ποιοτική ανάπτυξη του τουρισμού του νησιού έτσι ώστε να προσφέρει ωφέλη στην κοινωνία και να κρατήσει τους νέους στην Λέρο.
Υπάρχει κάποιο έργο ή πρωτοβουλία στην οποία συμμετείχατε και για την οποία νιώθετε ιδιαίτερα περήφανοι;
Περήφανος; Όχι. Συμμετέχω εθελοντικά σε πολλές πρωτοβουλίες-δράσεις στο νησί, χαίρομαι για το όποιο (μικρό ή μεγάλο) θετικό αποτέλεσμα αυτές έχουν και απολαμβάνω την διδαχή κάθε αποτυχίας αυτών.
Πώς βλέπετε τη σημερινή πολιτιστική ζωή της Λέρου σε σύγκριση με το παρελθόν και πώς θα θέλατε να εξελιχθεί στο μέλλον;
Δεν ζω πολλά χρόνια στην Λέρο για να κάνω σύγκριση με το παρελθόν, από ιστορικά στοιχεία όμως κρίνω ότι η Λέρος έχει πλούσια πολιτιστική δράση. Την σημερινή πολιτιστική ζωή την κρίνω ως αξιόλογη με πολλούς πολλούς ενεργούς φορείς που προσφέρουν έργο και πλησιάζουν μεγάλο μέρος της νεολαίας του νησιού. Αυτό μου δίνει την ελπίδα ότι η Λέρος θα συνεχίσει να είναι ένα πολιτιστικά πλούσιο νησί είτε στον παροδοσιακό είτε στον σύγχρονο πολιτισμό. Λαμβάνοντας υπ’όψιν τις γερές βάσεις του παραδοσιακού θα επιθυμούσα να εξελιχθεί περισσότερο ο τομέας του σύγχρονου πολιτισμού.
Ως άνθρωπος ενεργός στην κοινωνική και εθελοντική ζωή του νησιού, ποιος πιστεύετε ότι είναι ο καλύτερος τρόπος να δημιουργηθεί θετική αλλαγή; Τι ρόλο μπορεί να παίξει η τοπική κοινωνία στην καθημερινή ζωή της Λέρου;
Είναι ουτοπικό να ελπίζουμε σε οποιαδήποτε θετική αλλαγή χωρίς την συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας. Ο καλύτερος τρόπος περαιτέρω κινητοποίησης της είναι τα παιδιά, η νεολαία. Να βοηθήσουμε τα παιδιά να μας εκπαιδεύσουνε!
Τι είναι αυτό που σας παρακινεί να συνεχίζετε να εργάζεστε για το καλό του νησιού;
Η ελπίδα για μια ακόμα καλύτερη ποιότητα ζωής στο αδικημένο μας νησί χωρίς να αλλοιωθούμε από “λάθος” τουρισμό.
Πώς θα περιγράφατε τη Λέρο σε κάποιον που δεν την έχει επισκεφθεί ποτέ;
Όπως την έχω ήδη περιγράψει σε άρθρο μου στην “Athens Voice”:
“Η Λέρος είναι ίσως το πιο περίεργο νησί του Αιγαίου. Ένα νησί που χωρίς να είναι τουριστικό, έχει φανατικούς επισκέπτες και αυξανόμενο πληθυσμό. Έχει εξαιρετική ακτογραμμή αλλά όχι σπουδαίες παραλίες, αρχιτεκτονικό πλούτο συνδυασμένο με αρχιτεκτονική «καφρίλα». Εξαιρετικό φαγητό, χωρίς όμως αυτόνομη γαστρονομική ταυτότητα. Πλούσια ιστορία, που βέβαια πρέπει να ψάξεις για να την ανακαλύψεις. Μια ενεργή κοινότητα με πλούσιο πολιτισμό (μουσική, θέατρο, εικαστικές τέχνες, χορό, λογοτεχνία, κινηματογράφο) και αθλητισμό. Αυτά τα χαρακτηριστικά τής προσδίδουν μια ιδιαίτερη γοητεία, που αποκαλύπτεται καλύτερα πέρα από την κλασική καλοκαιρινή περίοδο των διακοπών.”
Ποια είναι τα μελλοντικά σας σχέδια, τόσο σε προσωπικό όσο και σε επαγγελματικό επίπεδο;
Ο επαγγελματικός μου βίος έχει (εκτός απροόπτου) κλείσει. Προσωπικά σκοπεύω να συνεχίσω να απολαμβάνω την ευζωία μου στη λατρεμένη Λέρο προσφέροντας εθελοντικά όπου μπορώ και βλέπω καλό.
Η αφοσίωση του Νίκου στη Λέρο υπερβαίνει την εθελοντική προσφορά· ζει και αναπνέει τον πολιτισμό, την ιστορία και το πνεύμα κοινότητας του νησιού. Μέσα από το έργο του στην τέχνη, την εκπαίδευση και τα κοινωνικά προγράμματα, έχει συμβάλει στη διαμόρφωση μιας πιο πλούσιας και συνδεδεμένης ζωής για όλους στο νησί. Είμαστε ευγνώμονες για όλα όσα έχει κάνει και συνεχίζει να κάνει, καθώς και για το ότι εμπνέει κι άλλους να αγαπήσουν τη Λέρο με το ίδιο πάθος όπως εκείνος.
