Αυτό το άρθρο αποτελεί μέρος της νέας μας σειράς, «Οι Άνθρωποι της Λέρου», όπου αναδεικνύουμε άτομα είτε από το νησί είτε που έχουν επιλέξει τη Λέρο ως ξεχωριστό σπίτι τους. Κάθε άτομο ξεχωρίζει μέσα από τη μοναδική του ιστορία, τα πάθη του και τους ουσιαστικούς τρόπους με τους οποίους εμπλουτίζει την κοινότητα.
Η ιστορία της Άννας δεν αφορά μόνο την επιχειρηματικότητα ή τη vegan & vegeterian κουζίνα. Πρόκειται για μια επιστροφή στις ρίζες με συνειδητή πρόθεση· για την απόφαση να δημιουργείς αντί απλώς να παραμένεις, και για το χτίσιμο κάτι ουσιαστικού στην ίδια σου την πατρίδα.
Γεννημένη στην Πάτμο και μεγαλωμένη στη Λέρο, την οποία θεωρεί αδιαμφισβήτητα σπίτι της, επέστρεψε μόνιμα το 2018 με τη σαφή επιθυμία να συνεισφέρει με τον δικό της τρόπο. Μέσα από το «StisAnnas», το πρώτο vegan & vegeterian εστιατόριο του νησιού, εισήγαγε μια νέα γαστρονομική οπτική, παραμένοντας ταυτόχρονα βαθιά πιστή στον χαρακτήρα της Λέρου, τους ανθρώπους της και τους ρυθμούς της.
Συζητήσαμε με την Άννα για τη διαδρομή που την οδήγησε πίσω, τις αξίες που καθοδηγούν το έργο της και τον τρόπο με τον οποίο ισορροπεί την παράδοση με ένα φρέσκο, σύγχρονο όραμα για το νησί.
Μπορείτε να μας πείτε λίγα λόγια για εσάς;
Γεννήθηκα στην Πάτμο, Νοέμβριο του 1966. Μετά τον πρώτο χρόνο ζωής μου, μετακομίσαμε στη Λέρο. Εδώ μεγάλωσα και εδώ νιώθω ότι ανήκω· θεωρώ τον εαυτό μου 100% Λεριά.
Έζησα στη Λέρο μέχρι και τα 23 μου, τη χρονιά που παντρεύτηκα.
Μετά τον γάμο μου μετακομίσαμε με τον σύζυγό μου στον Πειραιά. Εκεί εργάστηκα ως ιδιωτική υπάλληλο. Στα 25 μου έγινα μητέρα δίδυμων κοριτσιών. Με τον σύζυγό μου επιλέξαμε συνειδητά να μείνω σπίτι μαζί τους, μέχρι να ξεκινήσουν σχολείο. Στη συνέχεια λόγω μετάθεσης του συζύγου, κατεβήκαμε στα Χανιά, την ιδιαίτερη πατρίδα του. Εκεί εργάστηκα αρχικά ως ιδιωτική υπάλληλος και αργότερα άνοιξα δικό μου κατάστημα με εσώρουχα, το οποίο κράτησα για 16 χρόνια.
Από παιδί αγαπούσα το διάβασμα. Οι γονείς μου, με τη νοοτροπία της εποχής, δεν έβλεπαν τις σπουδές ως κάτι απαραίτητο για μια γυναίκα. Ως ενήλικη προσπάθησα να καλύψω εκείνο το κενό όσο μπορούσα: έκανα ιδιαίτερα Αγγλικά και Ιταλικά, παρακολούθησα σεμινάρια και εκπαιδεύσεις γύρω από τις επιχειρήσεις όσο διατηρούσα το κατάστημα στα Χανιά και, αργότερα, ασχολήθηκα πιο συστηματικά με τη μαγειρική, τη vegan & vegeterian διατροφή και τη ζαχαροπλαστική, μέσα από σεμινάρια και συνεχή πρακτική.
Με έχουν επηρεάσει πολύ και τα ταξίδια μου στο εξωτερικό: Αμερική, Ιταλία πολλές φορές, Γαλλία, Ισπανία, Γερμανία, Κύπρο. Κάθε ταξίδι ήταν μια αφορμή να δω από κοντά άλλες κουλτούρες, άλλους ρυθμούς ζωής, διαφορετικές συνήθειες στη διατροφή και στη φιλοξενία. Όλα αυτά, με τον τρόπο τους, έχουν περάσει σήμερα μέσα στα πιάτα και στην ατμόσφαιρα του μαγαζιού.
Το 2018 γύρισα οριστικά στη Λέρο. Για δύο χρόνια εργάστηκα στην Artemis Leros Boatyard, στην επιχείρηση των αδελφών μου, στην εξυπηρέτηση πελατών. Λίγο αργότερα ήρθε στη ζωή μου το μικρό καφενείο στο Κριθώνι, που έγινε το StisAnnas. Σήμερα είμαι ιδιοκτήτρια και υπεύθυνη εκεί.
Στον ελεύθερο χρόνο μου, μου αρέσει να περπατάω, να γυμνάζομαι, να είμαι κοντά στη θάλασσα, να διαβάζω και λατρεύω τις ήσυχες βόλτες με τον σκύλο μου, τον Μότζο. Μου αρέσει να δοκιμάζω καινούργιες συνταγές, να ασχολούμαι με τη διατροφή και να βρίσκω τρόπους τα πιάτα να είναι πιο ελαφριά, χωρίς να χάνουν τη γεύση και την υψηλή τους ποιότητα.
Πώς ήταν η παιδική σας ηλικία μεγαλώνοντας στη Λέρο; Υπήρξαν εμπειρίες ή άτομα που σας καθόρισαν ιδιαίτερα ως άνθρωπο;
Μεγάλωσα στη Λέρο σε μια εποχή πιο παραδοσιακή, με ξεκάθαρους ρόλους και “κανόνες”. Υπήρχε η ζεστασιά και η συνοχή της μικρής κοινωνίας, αλλά υπήρχαν και περιορισμοί, ειδικά για τα κορίτσια. Η δική μου διέξοδος ήταν τα βιβλία.
Είχα την ευλογία να μεγαλώσω μέσα σε μια μεγάλη οικογένεια: δύο γιαγιάδες, μια θεία και έναν θείο – αδέλφια της γιαγιάς μου – και πέντε αδελφούς και μία αδελφή, συνολικά επτά παιδιά. Αυτή η μεγάλη αγκαλιά ανθρώπων ήταν το πρώτο μου “σχολείο” στη ζωή.
Μεγάλη επιρροή για μένα είχε η θεία μου, η Ευγενία, αδερφή της γιαγιάς μου και δασκάλα. Μου διάβαζε, μου αγόραζε εξωσχολικά βιβλία και με ενθάρρυνε να αγαπήσω τη γνώση. Διάβαζα ό,τι υπήρχε στη βιβλιοθήκη της. Από εκείνη έμαθα ότι ο άνθρωπος μπορεί να μεγαλώνει σε ένα μικρό νησί, αλλά το μυαλό του να ταξιδεύει παντού.
Την αγάπη για τη μαγειρική την πήρα από τη μητέρα μου: εξαιρετική μαγείρισσα, πρακτική, έξυπνη, τρυφερή, με αίσθηση μέτρου και γεύσης. Από εκείνη κατάλαβα ότι το φαγητό δεν στοχεύει μόνο “να μας χορτάσει” αλλά συνιστά και το μέσο για να φροντίζεις και να ενώνεις τους ανθρώπους γύρω από το τραπέζι. Η αγάπη και η συνεχής φροντίδα για όλους ήταν το μεγαλύτερο μάθημα!
Τον χαρακτήρα μου νιώθω ότι τον διαμόρφωσε περισσότερο ο πατέρας μου, καπετάνιος με δικό του καράβι. …υπερήφανος, στοργικός πατέρας, ακούραστος δουλευταράς, εξωστρεφής, δοτικός, φιλάνθρωπος, με αγάπη για τον τόπο του και πάντα αισιόδοξος. . Από εκείνον πήρα την αγάπη για τη δουλειά, την ευθύνη και την πίστη ότι “κάπως θα τα καταφέρουμε”. Αυτοί οι τρεις άνθρωποι – η μητέρα μου, ο πατέρας μου και η θεία Ευγενία – με επηρέασαν περισσότερο από οτιδήποτε άλλο.
"Η Λέρος έχει το προνόμιο να σε ηρεμεί με απλά πράγματα: θάλασσα, φως και σιωπή. Όταν θέλω να αδειάσω το μυαλό μου, επιλέγω μέρη που δεν έχουν πολλά λόγια, μόνο αέρα και ορίζοντα."
Έχετε αντιμετωπίσει σημαντικές προσωπικές προκλήσεις τα τελευταία χρόνια; Πώς καταφέρατε να τις διαχειριστείτε, ενώ συνεχίζατε να διευθύνετε την επιχείρησή σας και τι σας βοήθησε να παραμείνετε δυνατή;
Ναι, όπως οι περισσότεροι άνθρωποι, έχω περάσει δύσκολες περιόδους – προσωπικές και επαγγελματικές. Τα χρόνια της πανδημίας ήταν μια μεγάλη δοκιμασία για όλους, και ιδιαίτερα για όσους εργάζονται στον χώρο της εστίασης. Όταν έχεις επιχείρηση, όμως, δεν έχεις την πολυτέλεια να πατήσεις “pause”. Μαθαίνεις να διαχειρίζεσαι ταυτόχρονα τη ζωή και τη δουλειά, όσο γίνεται, χωρίς πολλές δικαιολογίες.
Αυτό που με κράτησε όρθια ήταν η πειθαρχία, η στήριξη από τις κόρες μου – την Καλλιόπη και την Ιφιγένεια μου – την φαμίλια μου, τους δικούς μου ανθρώπους και το να κάνω τα βασικά, σωστά, κάθε μέρα, ακόμη κι όταν δεν είχα καθόλου διάθεση. Δεν το ωραιοποιώ όμως. Ακόμα και σήμερα, υπάρχουν μέρες πραγματικά δύσκολες. Όμως η ευθύνη απέναντι στο μαγαζί, στους ανθρώπους που δουλεύουν μαζί μου και στον κόσμο που μας εμπιστεύεται, με κάνει να σηκώνομαι και να συνεχίζω.
Πότε και πώς αποφασίσατε να ακολουθήσετε καριέρα στο χώρο της εστίασης;
Δεν ήταν μια απόφαση της στιγμής. Ήρθε σιγά σιγά, καθώς ωρίμαζε μέσα μου η ανάγκη για κάτι δικό μου στην εστίαση. Είχα ήδη χρόνια εμπειρίας στο επιχειρείν, μέσα από το κατάστημα στα Χανιά, και ταυτόχρονα μεγάλωνε η αγάπη μου για τη μαγειρική και τη διατροφή.
Το 2018 γύρισα οριστικά στη Λέρο και για δύο χρόνια εργάστηκα σε γραφείο, στην Artemis Leros Boatyard, την επιχείρηση των αδελφών μου. Παράλληλα, τα καλοκαίρια δούλεψα στο Lime beach restaurant bar του αδελφού μου, του Σταύρου, που μου έδωσε την ευκαιρία να πάρω το «βάπτισμα του πυρός» και να γνωρίσω την επαγγελματική εστίαση από μέσα.
Κάποια στιγμή έμαθα τυχαία ότι πωλείται ένα μικρό καφενείο στο Κριθώνι. Πήγα να το δω – και, πολύ απλά, το ένστικτο είπε “ναι”. Το πήρα. Έτσι, μέσα στο 2020, εν μέσω πανδημίας, άνοιξα το StisAnnas. Στην αρχή λειτούργησε ως καφενείο–μεζεδοπωλείο με λίγα τραπέζια και στην πορεία του πρώτου κιόλας χρόνου εξελίχθηκε φυσικά σε εστιατόριο. Ο κόσμος το αγκάλιασε κι εγώ ένιωσα ότι εκεί δένουν όλα: η αγάπη μου για τη φιλοξενία, τα ταξίδια, η εμπειρία από τις επιχειρήσεις, η μαγειρική και η ανάγκη μου να φροντίζω τους ανθρώπους.
Είστε ιδιοκτήτρια του πρώτου και μοναδικού εστιατορίου στο νησί που εξειδικεύεται στη vegan & vegeterian κουζίνα. Τι σας ενέπνευσε να κάνετε αυτήν την επιλογή και ποιες δυσκολίες αντιμετωπίσατε κατά το άνοιγμα του εστιατορίου; Πώς τις ξεπεράσατε;
Για μένα η vegan/plant-based κατεύθυνση δεν ήταν επιχειρηματική στρατηγική. Ήταν προσωπική ανάγκη. Ως χορτοφάγος, ήθελα να δημιουργήσω έναν χώρο όπου η πρόταση φαγητού να μη στηρίζεται σε ζωικά προϊόντα, αλλά σε καλές πρώτες ύλες, φαντασία και σωστό μαγείρεμα.
Πιστεύω ότι η διατροφή μας μπορεί να είναι και νόστιμη και υγιεινή, χωρίς να επιβαρύνει ούτε το σώμα μας ούτε τα ζώα. Αυτό θέλω να νιώθει κάποιος όταν κάθεται στο τραπέζι στο StisAnnas: ότι μπροστά του έχει ένα πιάτο φτιαγμένο με σεβασμό – στην υγεία, στα ζώα και στον τόπο.
Οι δυσκολίες στην αρχή ήταν κυρίως η νοοτροπία: η κλασική απορία «θα χορτάσω με χόρτα;» ή η αμφιβολία αν η vegan & vegeterian κουζίνα μπορεί να έχει πραγματικά πλούσια γεύση και “σπιτική” αίσθηση. Υπήρχε και το πρακτικό κομμάτι: σταθερή προμήθεια καλών πρώτων υλών σε νησί και απόλυτη προσοχή στην κουζίνα, ειδικά όταν προσφέρεις και gluten-free επιλογές.
Θεωρώ ότι αυτά ξεπεράστηκαν με τον μόνο τρόπο που έχει πραγματική δύναμη: σταθερή ποιότητα, συνέπεια και πιάτα που “μιλάνε” μόνα τους. Ο κόσμος μπορεί να έρθει από περιέργεια, αλλά ξαναέρχεται μόνο όταν νιώθει ότι τον σέβεσαι – στο φαγητό, στην εξυπηρέτηση, στην ατμόσφαιρα και στις αξίες που κρύβονται πίσω από το πιάτο.
Τι είδους πελάτες επισκέπτονται συνήθως το εστιατόριό σας και ποια σχόλια τείνετε να λαμβάνετε;
Καθημερινά το StisAnnas σφύζει από ζωή και όμορφο κόσμο. Αγκαλιάζει Έλληνες και ξένους τουρίστες, ντόπιους και επισκέπτες. Κάποιοι ακολουθούν ήδη φυτική διατροφή, άλλοι θέλουν απλώς να δοκιμάσουν κάτι διαφορετικό και πιο υγιεινό, ενώ αρκετοί έχουν αλλεργίες ή ειδικές διατροφικές ανάγκες (π.χ. χωρίς γλουτένη) και δυσκολεύονται να βρουν επιλογές όταν ταξιδεύουν.
Τα πιο συχνά σχόλια είναι: «Δεν περίμενα να είναι τόσο νόστιμο!» και «Έφαγα και νιώθω ελαφρύς/ελαφριά» Για μένα αυτό είναι η μεγαλύτερη ανταμοιβή, γιατί σημαίνει ότι απόλαυσαν το φαγητό τους, χωρίς να αισθάνονται βάρος, και ένιωσαν ότι τους σεβαστήκαμε.
"Ακόμα κι όταν ζούσα αλλού, παρέμενε μέσα μου σαν σημείο αναφοράς. Τώρα που γύρισα, τη νιώθω και ως ευθύνη: να δημιουργείς κάτι όμορφο στον τόπο σου, να το κρατάς ζωντανό με δουλειά, σεβασμό και συνέπεια."
Υπάρχει κάποιο μέρος στη Λέρο που επισκέπτεστε όταν θέλετε να χαλαρώσετε ή να βρείτε έμπνευση;
Η Λέρος έχει το προνόμιο να σε ηρεμεί με απλά πράγματα: θάλασσα, φως και σιωπή. Όταν θέλω να αδειάσω το μυαλό μου, επιλέγω μέρη που δεν έχουν πολλά λόγια, μόνο αέρα και ορίζοντα. Η Μερικιά είναι για μένα όλα αυτά. Είναι το “εξωτικό” και μαγικό μου μέρος, ένα καταφύγιο που με επαναφέρει
Εκεί πηγαίνω συχνά μαζί με τον Μότζο, τον σκύλο μου. Περπατάμε, κολυμπάμε, παίρνουμε τον χρόνο μας. Κάθε φορά που φεύγω από εκεί νιώθω λύτρωση και χαρά. Και, σχεδόν πάντα, εκεί μου έρχονται και οι καλύτερες ιδέες για το μαγαζί και για τη ζωή μου γενικότερα.
Όταν σκέφτεστε τη Λέρο, ποια είναι τα πρώτα συναισθήματα ή εικόνες που σας έρχονται στο μυαλό;
Πρώτα έρχεται στο μυαλό μου το φως και η θάλασσα. Μετά, οι άνθρωποι και η αίσθηση της μικρής κοινωνίας – ότι εδώ υπάρχει μνήμη, συνέχεια, αλήθεια. Η Λέρος δεν είναι απλώς ένας όμορφος προορισμός· είναι ένας τόπος που “γράφει” μέσα σου.
Για μένα η Λέρος είναι ρίζα. Ακόμα κι όταν ζούσα αλλού, παρέμενε μέσα μου σαν σημείο αναφοράς. Τώρα που γύρισα, τη νιώθω και ως ευθύνη: να δημιουργείς κάτι όμορφο στον τόπο σου, να το κρατάς ζωντανό με δουλειά, σεβασμό και συνέπεια και, όσο μπορείς, να προσθέτεις ένα μικρό λιθαράκι στην εικόνα που σχηματίζουν οι επισκέπτες για το νησί.
Η διαδρομή της Άννας μας υπενθυμίζει ότι η ουσιαστική αλλαγή ξεκινά συχνά αθόρυβα, σε τοπικό επίπεδο, μέσα από ανθρώπους που νοιάζονται βαθιά για τον τόπο τους. Με πειθαρχία, ανθεκτικότητα και μια σαφή αίσθηση σκοπού, δημιούργησε κάτι παραπάνω από ένα εστιατόριο. Δημιούργησε έναν χώρο όπου η φιλοξενία, η υγεία, ο σεβασμός προς τα ζώα και η αγάπη για τη Λέρο συναντιούνται γύρω από το ίδιο τραπέζι.
Ευχαριστούμε θερμά την Άννα Καρπαθάκη για την ειλικρίνεια, την επιμονή και το όραμά της, που προσφέρουν μια νέα πνοή στη σύγχρονη ταυτότητα της Λέρου.
