Αυτό το άρθρο αποτελεί μέρος της νέας μας σειράς, «Φωνές της Λέρου», όπου αναδεικνύουμε άτομα είτε από το νησί είτε που έχουν επιλέξει τη Λέρο ως ξεχωριστό σπίτι τους. Κάθε άτομο ξεχωρίζει μέσα από τη μοναδική του ιστορία, τα πάθη του και τους ουσιαστικούς τρόπους με τους οποίους εμπλουτίζει την κοινότητα.
Σε έναν τόπο όπως η Λέρος, όπου η ιστορία ανασαίνει μέσα από τα τοπία, τα κτίρια και τις μνήμες των ανθρώπων της, υπάρχουν ορισμένα πρόσωπα που ξεχωρίζουν ως ζωντανοί σύνδεσμοι ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν. Ένα από αυτά είναι ο Φραντσέσκο ΝτιΠιέρο, του οποίου η επίμονη έρευνα, το προσωπικό πάθος και η βαθιά αγάπη για το νησί έχουν φέρει στο φως μέχρι πρότινος άγνωστα κεφάλαια της ιστορίας του. Γεννημένος και μεγαλωμένος στη Λέρο, ιταλικής καταγωγής, υπηρετεί ως Αντιδήμαρχος Ανάδειξης Ιστορικής Κληρονομιάς από το 2023.
Πέρυσι, δημιουργήσαμε μια ειδική ενότητα στην ιστοσελίδα The Leros Way αφιερωμένη στην έρευνά του, καθιστώντας αρκετά από τα άρθρα του προσβάσιμα στο αγγλόφωνο κοινό, μέσω μεταφράσεων που έγιναν με τη δική του ευγενική γενναιοδωρία και με το φωτογραφικό του υλικό. Με αυτή τη συνέντευξη, ελπίζουμε να εμβαθύνουμε περισσότερο στη ζωή και το έργο του. Ας τον γνωρίσουμε λίγο καλύτερα…
Πείτε μας λίγα πράγματα για εσάς.
Γεννήθηκα στο Porto Lago σε ένα από τα σπίτια υπαξιωματικών του κεντρικού δρόμου Viale Impero. Ο παππούς μου καταγόταν από την Βερόνα της Ιταλίας από μια οικογένεια με γενεαλογικό δέντρο από το 1100. Ήρθε στο νησί το 1923 σαν πολιτικός μηχανικός απεσταλμένος, όπως όλοι, της τότε Ιταλικής κυβέρνησης. Γνωρίστηκε με τη γιαγιά μου και έκαναν μαζί δύο παιδιά, ενώ παράλληλα είχε άλλα δέκα παιδιά στην Ιταλία.
Μεγάλωσα με τις εικόνες και τις ιστορίες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Όλα αυτά έμειναν ανεξίτηλα και χαραγμένα στο μυαλό μου.
Τελείωσα το 6ταξιο Γυμνάσιο. Σπούδασα στη Σχολή Εργοδηγών Ηλεκτρονικών και εργάστηκα στο Κρατικό θεραπευτήριο Λέρου περνώντας σχεδόν από όλα τα υποβαθμισμένα πόστα. Συνταξιοδοτήθηκα ως διοικητικός υπάλληλος .
Πάντα ήμουν περίεργος και αγαπούσα την έρευνα. Η ζωή μου στην Λέρο ήταν και είναι δύσκολη και μάλλον λόγω της Ιταλικής μου καταγωγής. Παρ’ όλα αυτά εγώ νοιώθω, σκέπτομαι και λειτουργώ ως Έλληνας και λατρεύω τον τόπο μου.
Πώς ξεκίνησε το ενδιαφέρον σας για την ιστορία της Λέρου; Πότε νιώσατε ότι αυτό έγινε προσωπική σας αποστολή;
Τα αλληλοσυγκρουόμενα ιστορικά ακούσματα που είχα στην παιδική και αργότερα στην εφηβική μου ηλικία. Οι δάσκαλοι των σχολείων, οι εγγράμματοι της εποχής και οι ιερείς των κατηχητικών με έκαναν να αμφιβάλω για την ορθότητα των λεγομένων τους.
Θεωρώ ότι το πρώτο καλό βιβλίο που διάβασα και θα πρέπει να διαβάσει ο κάθε Λέριος είναι του Δ. Οικονομόπουλου. Πρόκειται για ένα βιβλίο του 1888 και δεν είναι άλλο από το “Λεριακά: Ήτοι Χωρογραφία της Νήσου Λέρου”. Το δεύτερο, με την πιο σύγχρονη ιστορία, είναι το «Γεγονότα στο αιγαίο μετά την ανακωχή» του συγγραφέα Aldo Levi. Αυτά τα δύο βιβλία και ένας χάρτης του Piacenza Francesco, του 1688, ήταν τα πρώτα καμπανάκια στο να βγω και να ψάξω την ιστορία αυτού του νησιού.
Δεν υπήρξε μια συγκεκριμένη στιγμή που αποφάσισα ξαφνικά ότι αυτό θα το κάνω προσωπική μου αποστολή. Διαβάζεις, ρωτάς, μαθαίνεις και αυτό σταδιακά σε οδηγεί σε μια διαρκή έρευνα.
Θεωρείτε ότι με τη δουλειά σας έχετε γίνει μια «γέφυρα» ανάμεσα στις παλιές και τις νέες γενιές του νησιού;
Σίγουρα η ευκολία των νέων να διαβάσουν μέσα από το προφίλ μου στο Facebook τις ιστορίες που διηγούνται οι παλαιότεροι οδήγησε σε μια σύνδεση των γενεών και θεωρώ ότι λειτούργησα ως συνδετικός κρίκος σε αυτήν τη διαδικασία.
Μιλάτε συχνά με τους πιο ηλικιωμένους κατοίκους. Υπάρχει κάποια ιστορία ή μαρτυρία που σας έχει συγκινήσει ή σας έχει μείνει αξέχαστη;
Κάποτε ένας ηλικιωμένος μου είπε μια ιστορία περίεργη. Μια κατσίκα έπεσε σε ένα πηγάδι και μετά από μερικές ημέρες εμφανίστηκε στο πηγάδι του γείτονα!
Στην αρχή, μου φάνηκε αστείο! Όμως, μόνο αστείο δεν ήταν… Με αυτήν την πληροφορία και μετά από πολύ έρευνα, βρήκαμε το υπόγειο ρωμαϊκό υδραγωγείο που έχει το νησί μας.
Πώς σας υποδέχτηκε η τοπική κοινωνία στις έρευνες και στις δράσεις σας;
Η αποδοχή είναι μια διαδικασία μακροχρόνια. Για να αποδεχθεί μια κοινωνία τη δουλειά σου, πρέπει να αποδεικνύεις καθημερινά με τις πράξεις σου, ότι αυτό που κάνεις δεν έχει σκοπό το προσωπικό κέρδος, αλλά την προβολή του τόπου σου και τη διατήρηση της ιστορικής κληρονομιάς. Νομίζω ότι όλα αυτά τα χρόνια έχω αποδείξει στην πράξη όλα όσα λέω παραπάνω και οι συμπατριώτες μου έχουν καταλάβει τι άνθρωπος είμαι.
Πιστεύετε ότι μέσα από τη δουλειά σας οι κάτοικοι έχουν έρθει πιο κοντά στις ρίζες και την ιστορία τους;
Πιστεύω ότι έχουν έρθει πιο κοντά στην ιστορία τους, γιατί κάποιος τους την μετέφερε σε απλή Λεριακή γλώσσα και τους έκανε να νιώσουν υπερήφανοι για τον τόπο που γεννήθηκαν.
Ποιες ήταν οι μεγαλύτερες δυσκολίες που συναντήσατε στην προσπάθειά σας να διασώσετε ιστορίες, να βρείτε πηγές ή να εντοπίσετε μνημεία;
Η μεγαλύτερη δυσκολία, για εμένα, ήταν η άρνηση των ντόπιων γραμματιζούμενων να μου δώσουν πηγές που θα με βοηθούσαν στις αναζητήσεις μου. Τις πληροφορίες μού τις έδιναν με το σταγονόμετρο
Βοηθήθηκα από το Ίδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη, συνδυάζοντας αυτά που διάβαζα με αυτά τα οποία έπρεπε να δω ο ίδιος από κοντά.
Τι σας ώθησε να γράψετε και να εκδώσετε το βιβλίο «Καταγραφή της Ιστορίας της Λέρου»; Ήταν δύσκολη η διαδικασία της συγγραφής;
Όταν ξεκίνησα να γράφω στο Facebook, με τα λίγα κολλυβογράμματά μου, σίγουρα δεν είχα ούτε στα όνειρα μου σκοπό να γράψω βιβλίο. Όταν, μετά από χρόνια, συγκεντρώθηκαν αρκετά κείμενα, ο Αντώνης Νταλλαρής με πλησίασε και με ρώτησε αν θέλω να τα εκδώσουμε σε βιβλίο. Πράγματι, ο λόγος έγινε πράξη και το βιβλίο χρηματοδοτήθηκε από την εταιρία «Ιπποκράτης» της νήσου Κω.
Τι θα θέλατε να νιώσει ή να ανακαλύψει ο αναγνώστης μέσα από το βιβλίο σας;
Μέσα από το βιβλίο μου θα ήθελα ο αναγνώστης να αγαπήσει τη Λέρο και να ανακαλύψει ότι κάθε 100μ. υπάρχει και μια ιστορία να ειπωθεί.
"Σίγουρα, αξίζει να προσφέρεις εθελοντικά χρόνο, χρήμα και σωματική καταπόνηση για τον τόπο σου."
Η ενασχόλησή σας με τα δημοτικά θέματα και τα κοινά του νησιού, πιστεύετε ότι άλλαξε τον τρόπο που σας βλέπουν οι άνθρωποι στη Λέρο;
Ελπίζω και εύχομαι οι συμπατριώτες μου, που με ξέρουν όλη μου τη ζωή, να εξακολουθούν να με βλέπουν σαν το φίλο τους, το Φράνκο. Άλλωστε, τίποτε δεν άλλαξε για ‘μένα.
Πιστεύετε ότι η Λέρος έχει τη δυνατότητα να αναπτυχθεί πιο δυναμικά στον ιστορικό τουρισμό και να προσφέρει μια ουσιαστική εμπειρία στους επισκέπτες της;
Είμαι σίγουρος ότι η Λέρος έχει τεράστιες δυνατότητες όσον αφορά τον ιστορικό τουρισμό. Μιλάμε για ένα ζωντανό μουσείο του Β΄Παγκοσμίου πολέμου σε στεριά και θάλασσα. Όσον αφορά την αρχαία ιστορία του νησιού, παρ’ ότι δεν έχουν γίνει ανασκαφές από την αρχαιολογική υπηρεσία, μια επίσκεψη στο Αρχαιολογικό Μουσείο θα έπειθε τον κάθε επισκέπτη για την μακραίωνη ιστορία του νησιού.
Μερικές από τις ανακαλύψεις σας για το νησί θα μπορούσαν να παρουσιαστούν οργανωμένα, να γίνουν επισκέψιμες, να ενταχθούν στις δραστηριότητες του νησιού; Πιστεύετε ότι κάτι τέτοιο θα έδινε στους επισκέπτες περισσότερα κίνητρα να γνωρίσουν και να «νιώσουν» τη Λέρο;
Νομίζω ότι κάποιες από τις ανακαλύψεις, στις οποίες με οδήγησαν με τις αφηγήσεις τους συμπατριώτες μας, θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν. Ήδη ο Δήμος μας έχει εντάξει στο πρόγραμμά του αρκετές από αυτές, όπως τις Φρυκτωρίες και υπόγεια υδραγωγεία και σπήλαια.
Μετά από τόσα χρόνια προσφοράς, και σίγουρα και στιγμές απογοήτευσης, πιστεύετε ότι αξίζει πραγματικά ο αγώνας του εθελοντή για τον τόπο του;
Πιστεύω ότι η εθελοντική προσφορά είναι χαρά για το άτομο που την προσφέρει και κέρδος γι’ αυτόν που την εισπράττει. Σίγουρα, λοιπόν, αξίζει να προσφέρεις εθελοντικά χρόνο, χρήμα και σωματική καταπόνηση για τον τόπο σου.
Ποιο είναι το επόμενο σας βήμα; Υπάρχει κάποια νέα ιστορία ή δράση που θέλετε να αναδείξετε σχετικά με την ιστορία της Λέρου;
Κατ’ αρχάς, ελπίζω ότι το επόμενο βήμα θα είναι η έκδοση του δεύτερου βιβλίου μου. Όσον αφορά τις δράσεις, είναι κάτι που προκύπτει μέσα από την καθημερινότητα και την επικοινωνία με τους ανθρώπους που πάντα έχουν κάτι να σου πουν.
Η συζήτησή μας με τον Φράγκο δεν ήταν μόνο μια ευκαιρία να ακούσουμε διηγήσης, αλλά και μια υπενθύμιση ότι η ιστορία ενός τόπου διατηρείται μόνο όταν οι άνθρωποί του είναι πρόθυμοι να την υπηρετήσουν με ταπεινότητα και πάθος. Με το δεύτερο βιβλίο του στον ορίζοντα και τη καθημερινή του δέσμευση στην κοινότητα του νησιού, ο Φράγκο συνεχίζει να αναδεικνύει και να καταγράφει την ιστορία της Λέρου, αποδεικνύοντας ότι η εθελοντική προσφορά και η βαθιά αγάπη για το νησί τους μπορούν να αφήσουν ένα μόνιμο αποτύπωμα στο μέλλον ενός τόπου.
